MerQur’da Kategorik Veri Analizleri: Çapraz Tablodan Log-Lineer Modele
DOI:
https://doi.org/10.53463/mjdsm.20260460Anahtar Kelimeler:
kategorik veri- ki-kare- çapraz tablo- Fisher kesin testi- McNemar- Cohen’s KappaÖzet
Kategorik veri, sayısal bir ölçek yerine sınıf/etiket (tür, bölge, evet/hayır, tasarım stili) taşıyan ve sosyal, çevresel ve sağlık araştırmalarının büyük bölümünü oluşturan veri tipidir. Bu çalışmada MerQur masaüstü yazılımının kategorik veri analizine yönelik 12 yöntemi ayrıntılı olarak tanıtılmıştır: çapraz tablo, ki-kare bağımsızlık testi, ki-kare uyum iyiliği testi, Fisher kesin testi, McNemar testi, Cohen’s Kappa, Cochran-Mantel-Haenszel (CMH) testi, log-lineer analiz, çok seçimli yanıt (frekans / çapraz / çift çok-yanıt) analizleri ve Cochran’s Q testi. Her analiz için (i) test edilen hipotez ve uygulama bağlamı, (ii) gerekli varsayımlar (beklenen frekans, eşleşme, bağımsızlık, katmanlandırma), (iii) MerQur’daki form alanları, (iv) raporlanan istatistikler ve etki büyüklükleri (Cramér’s V, Phi, odds oranı, Cohen’s g/κ), ve (v) tipik bir araştırma sorusu için yorumlama önerisi sunulmuştur. Tüm uygulama örnekleri, MerQur ile dağıtılan sentetik Peyzaj Mimarlığı veri seti üzerinde gerçek MerQur çıktılarıyla üretilmiştir. Sonuç olarak MerQur’un kategorik veri araç seti, iki değişken arası basit bir ilişki tablosundan üç-yönlü kontenjans yapılarının log-lineer çözümlemesine ve çoklu-yanıt anketlerine uzanan geniş bir yelpazeyi, doğru etki büyüklükleri ve varsayım uyarılarıyla birlikte tek bir grafik arayüzde sunmaktadır.
Referanslar
Agresti, A. (2013). Categorical data analysis (3rd ed.). Wiley.
Bishop, Y. M. M., Fienberg, S. E., & Holland, P. W. (1975). Discrete multivariate analysis: Theory and practice. MIT Press.
Cochran, W. G. (1950). The comparison of percentages in matched samples. Biometrika, 37(3–4), 256–266. https://doi.org/10.1093/biomet/37.3-4.256
Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37–46. https://doi.org/10.1177/001316446002000104
Cramér, H. (1946). Mathematical methods of statistics. Princeton University Press.
Fisher, R. A. (1922). On the interpretation of χ² from contingency tables, and the calculation of P. Journal of the Royal Statistical Society, 85(1), 87–94. https://doi.org/10.2307/2340521
Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159–174. https://doi.org/10.2307/2529310
Mantel, N., & Haenszel, W. (1959). Statistical aspects of the analysis of data from retrospective studies of disease. Journal of the National Cancer Institute, 22(4), 719–748.
McNemar, Q. (1947). Note on the sampling error of the difference between correlated proportions or percentages. Psychometrika, 12(2), 153–157. https://doi.org/10.1007/BF02295996
Pearson, K. (1900). On the criterion that a given system of deviations from the probable… Philosophical Magazine, 50(302), 157–175. https://doi.org/10.1080/14786440009463897
Yayınlandı
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 MerQur Veri Bilimi ve Yöntemleri Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Bu makale, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC-BY 4.0) altında yayımlanmıştır. Bu lisans kapsamında:
- Paylaşma: Eseri herhangi bir ortamda ya da formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz.
- Uyarlama: Eseri herhangi bir amaç için, ticari kullanım dahil, yeniden düzenleyebilir, dönüştürebilir ve üzerine inşa edebilirsiniz.
- Atıf koşulu: Uygun atıfı vermeli, lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapılıp yapılmadığını belirtmelisiniz.
