Ecological Perspective (ECOPERS), çevre biliminin ekolojik yönlerini geliştirmeyi amaç edinmiş, hakemli bilimsel bir dergidir. Temel amacı, bilim insanları/araştırmacılar, paydaşlar, topluluklar, politika yapıcılar ve uygulayıcılar dahil olmak üzere toplumun çeşitli aktörleriyle iletişim kurarak insan ve doğa ilişkisini belirlemektir. ECOPERS, ekolojik sistemlerin insan sağlığına fayda sağlayan ilk bileşenlerinden biri olarak peyzaj ekolojisi, ekosistem hizmetleri ve biyoçeşitlilik üzerine özgün araştırmalar ile ekosistemlerin sürdürülebilirliği, ekosistem hizmetleri, yeşil altyapılar, ekosistem yönetimi, katılımcılık, mekansal planlama ve biyolojik çeşitlilik yönetimi ile ilgili çalışmaları kabul etmektedir. Ecological Perspective, "Sekizgen Akademi" çatısı altında yayınlanan bir bilim dergisidir. e-ISSN:2792-0062 Editör: Doç. Dr. Seda ÖRÜCÜ
Şifa Bahçelerinin Oluşturulmasında Peyzaj Tasarım Kriterleri
Bu çalışma, şifa bahçelerinin peyzaj tasarım ilkeleri çerçevesinde nasıl planlandığını, tasarım kriterlerini ve bu özel mekânların sağlık üzerindeki olumlu etkilerini kapsamlı şekilde incelemektedir. Şifa bahçeleri; doğal unsurlar, duyusal uyarımlar, sürdürülebilirlik ve kullanıcı odaklı erişilebilirlik ilkelerini bir araya getirerek, fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik halini destekleyen çok işlevli alanlar olarak tasarlanmaktadır. Tasarım sürecinde, farklı kullanıcı gruplarının ihtiyaçları gözetilerek, mahremiyet, sosyal etkileşim ve duyusal deneyimlerin dengelenmesi önem taşımaktadır. Çalışma kapsamında dünya ve Türkiye’den seçkin şifa bahçesi örnekleri ele alınarak, bu projelerin hem yerel hem de küresel bağlamda peyzaj mimarlığında sağlık odaklı tasarım anlayışına katkısı değerlendirilmiştir. Türkiye’deki tıbbi ve aromatik bitkiler bahçeleri gibi projeler, şifa bahçesi kavramının eğitim, tedavi ve sürdürülebilir peyzaj uygulamalarıyla bütünleştiği örnekler sunmaktadır. Sonuç olarak, şifa bahçeleri peyzaj mimarlığının sağlık temalı uygulamalarında önemli bir yer tutmakta olup, bu tür mekânların yaygınlaştırılması kullanıcı deneyimini ve toplum sağlığını olumlu yönde geliştirecektir. Sürdürülebilir ve kullanıcı odaklı tasarım yaklaşımlarının benimsenmesi, sağlık alanındaki peyzaj projelerinin etkinliğini artıracaktır.
Telif Hakkı (c) 2025 Sekizgen Academy https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Kurakçıl Peyzaj Yaklaşımının Sürdürülebilir Su Yönetimi Bağlamında Değerlendirilmesi
İklim değişikliği, hızlı kentleşme ve artan iklim değişkenliği altında kentsel su stresi giderek şiddetlenmektedir. Dış mekân peyzaj sulaması—özellikle çim ağırlıklı ve yüksek su gereksinimli bitkilendirme—belediye su kullanımının önemli ve çoğu zaman isteğe bağlı bir bileşenini oluşturmakta; bu durum, onu talep yönlü su yönetimi açısından kritik bir hedef hâline getirmektedir. Kurakçıl peyzaj (xeriscape; kurağa uyumlu peyzaj), iklime uygun planlama, hidrozonlama, toprak iyileştirme, malçlama, verimli sulama ve bakım uygulamaları yoluyla sulama gereksinimini azaltmak için bütünleşik bir tasarım ve yönetim çerçevesi sunar. Bu derleme, sürdürülebilir kentsel su yönetimi ve suya duyarlı kent (WSC) gündemleri bağlamında kurakçıl peyzaja ilişkin uluslararası ve Türkiye literatürünü sentezlemektedir. Kapsam taraması mantığı ve tematik sentez yaklaşımı izlenerek (Arksey & O’Malley, 2005; Peters ve diğerleri, 2020), temel ilkeler, performans kanıtları (su tasarrufu, maliyetler, ekosistem ortak faydaları), olanak sağlayan teknolojiler ve standartlar (ET0 tabanlı su bütçeleri, akıllı sulama), uygulama engelleri ve iklim bölgeleri boyunca uyarlama gereksinimleri incelenmiştir. Literatür, anlamlı su tasarruflarının; bitki seçimi, sulama teknolojisi, toprak/malç uygulamaları ve izleme bileşenleri tek tek değil, entegre bir sistem olarak uygulandığında elde edilebildiğini göstermektedir. Türkiye’de kurakçıl peyzajın ölçeklendirilmesi; standartlaştırılmış su bütçesi hedefleri, karşılaştırılabilir izleme göstergeleri, güçlendirilmiş yerli bitki tedarik zinciri ve teknik rehberliği teşvikler ile kamusal iletişimle birleştiren politika araçlarını gerektirmektedir.
Peyzaj Tasarımının Halk Sağlığı Üzerindeki Etkileri: Yeşil Alanlar, Terapötik Bahçeler ve Ruhsal İyilik Hâli
Terapötik bahçeler, fiziksel ve psikolojik iyilik halini destekleyen doğal ortamlardır ve tarih boyunca kullanılmıştır. Tasarımları erişilebilirlik, güvenlik, duyusal uyarı ve kültürel uygunluk gibi faktörleri dikkate almalıdır. Bu bahçeler stresi azaltır, rahatlamayı teşvik eder ve yaşam kalitesini artırır; Alzheimer, HIV/AIDS ve kanser hastaları gibi çeşitli gruplara hitap eder. Başarılı terapötik bahçeler, çok duyulu deneyimler sunar, mahremiyeti korurken sosyal etkileşimi kolaylaştırır ve çevreleriyle uyum sağlar. Türkiye'de standartlaşma eksikliği, iklim koşullarına karşı yetersiz koruma, yerli bitki kullanımında eksiklik ve bilimsel çalışmaların azlığı gibi geliştirilmesi gereken alanlar bulunmaktadır. Bu nedenle ulusal standartlar, teşvik programları ve multidisipliner ekipler gereklidir. Çatı ve teras bahçeleri de kentsel alanlarda değerlendirilmesi gereken önemli alternatiflerdir.
Çim Alanlarında Overseeding Yapılmasının Çim Kalitesine Etkisi
Üstten tohumlama (overseeding), mevcut çim alanlarına yeni çim tohumlarının ekilmesiyle alanın yoğunluğunu artırmayı, boşlukları doldurmayı ve genel çim kalitesini iyileştirmeyi amaçlayan bir uygulamadır. Bu yöntem, özellikle yoğun kullanıma maruz kalan spor sahaları, parklar ve kentsel peyzaj alanlarında estetik ve işlevselliği korumak için kritik bir rol oynamaktadır. Üstten tohumlama, çim alanlarının görsel kalitesini artırmanın yanı sıra, tür çeşitliliğini destekleyerek zararlılara ve hastalıklara karşı direnç geliştirilmesine katkı sağlar. Aynı zamanda, uygun tohum seçimi ve uygulama teknikleriyle çevresel koşullara uyum sağlanarak uzun vadeli dayanıklılık hedeflenir. Çim yoğunluğu, rengi, sağlamlığı ve yenilenme kabiliyetini etkileyen bu yöntem, sürdürülebilir çim yönetimi stratejilerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu çalışma, üstten tohumlamanın uygulanma süreçlerini, çim kalitesine olan etkilerini ve yönetim stratejilerindeki önemini detaylı bir şekilde ele almaktadır.
Yeni Kent Dokularında Ekolojik Ağların Karşılaştırılması: Haliliye (Şanlıurfa) Örneği
Sürdürülebilir bir kent planının insanı ve içinde bulunduğu doğal çevreyi bir arada değerlendirmesi gerekmektedir. Kentsel yeşil alanların dağılımı ve gelişim biçimi sağlıklı bir kentsel çevrenin oluşumunda önemli bir role sahiptir. Sanayileşme ile dünyada meydana gelen hızlı kentleşme Türkiye’de de 20. yüzyılda oldukça ivme kazanmıştır. Bu süreçte köyden kente göçün etkisiyle ortaya çıkan yerleşim ihtiyacının sonucunda plansız kentleşen Şanlıurfa’da birçok kentte olduğu gibi zamanla önemli çevre sorunları ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada son yıllarda dünya genelinde çevre sorunlarıyla mücadele etmek amacıyla ortaya çıkan ekolojik yaklaşımların Şanlıurfa kentine etkileri Haliliye İlçesine bağlı, yakın zamanda gelişmiş olan Veysel Karani ve Karşıyaka mahalleleri üzerinden irdelenmiştir. Yapılan alan çalışmasından elde edilen veriler değerlendirilmiş ve gelişimi devam eden bu iki mahallenin türlerin devamlılığını hedefleyen birer ekosistem olmaktan uzak, salt insan odaklı planlanmış alanlar olduğu tespit edilmiştir. Bu iki alanın devam eden gelişim sürecinde ekolojik yerleşimlere evrilmeleri için öneriler geliştirilmiştir.
Otizmli Bireyler İçin Açık Yeşil Alanların Önemi ve Tasarımı
Açık yeşil alanlar, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bireyler için önemli özellikler sunan mekânlardır. Bu alanlar, doğanın sunduğu sakinleştiriciler, sosyal etkileşim olanakları ve fiziksel aktiviteler gibi unsurlar sayesinde otizmli bireyler üzerinde, duygusal, sosyal ve fiziksel gelişimleri açısından olumlu etkilere sebep olmaktadır. Bu çalışma, literatür araştırması, otizmli çocukların ebeveynlerine yönelik anket çalışması ve son olarak veri analizlerinin yapılmasında kullanılan yöntem ve aşamalarının incelenmesi ve bilgi verilmesi çalışmalarını kapsamaktadır. Anket kapsamında ebeveynlere yönelik 27 adet soru sorulmuş ve Google forms aracılığıyla ebeveynlerin yanıtlamaları istenmiştir. Araştırma kapsamında 52 ebeveyn çalışmaya katılmıştır. Çalışmanın sonucundan elde edilen verilere göre otizmli bireylerin açık ve yeşil alanlardaki tutum ve davranışlarının daha olumlu olduğu tespit edilmiş ve açık yeşil alanların tasarımında özel gereksinimli bireylere yönelik tasarım kriterlerinin önemi vurgulanmış ve bununla ilgili tasarım önerileri sunulmuştur.
Telif Hakkı (c) 2023 Ecological Perspective https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Ekosistem Hizmetlerinin Sosyo-Kültürel Değerinin Belirlenmesinde Kullanılan Yöntem ve Teknikler
Bu çalışmada, ekosistem hizmetlerinin sosyo-kültürel değerlerini belirlemeye yönelik geliştirilen yöntem ve teknikleri ele almaktadır. Çalışma, özellikle kültürel ekosistem hizmetleri (KEH) üzerine odaklanarak bu hizmetlerin insan refahı ve sürdürülebilirlik açısından önemini vurgular. Makalenin amacı doğrultusunda Araştırma kapsamında KEH'nin tanımı, sınıflandırılması ve değerlendirilmesi teorik bir çerçevede incelenmiş; sosyal değerlerini belirlemeye yönelik anketler, yarı-yapılandırılmış görüşmeler, katılımcı haritalama, ekonomik değerleme ve sosyal medya analizi gibi yöntemler tartışılmıştır. KEH'nin sosyal değerleri, doğal kaynakların sürdürülebilir yönetiminde ve toplumsal refahın artırılmasında kritik bir rol oynamaktadır. Sonuç olarak, KEH'nin sosyal değerlerinin korunması ve sürdürülebilir ekosistem yönetimi için politika süreçlerine entegrasyonu önerilmektedir. Bu hizmetlerin toplumsal faydalarını belirlemek ve ekosistem yönetiminde yerel halkın katılımını sağlamak için bu yöntemlerin nasıl kullanılabileceği örneklerle açıklanmaktadır. KEH'in sosyal değerinin anlaşılması, doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi ve toplumsal refahın artırılması için kritik öneme sahiptir. Bu, ekosistem hizmetlerinin korunması ve insan refahı ile uyumlu bir şekilde yönetilmesine katkı sağlar.
Yapay Zeka ve Peyzaj Mimarlığı: Geleceğin Estetik ve Sürdürülebilir Dokusu
Bu makale, yapay zekanın peyzaj mimarlığı alanına olan etkilerini incelemekte ve bu etkilerin gelecekte estetik ve sürdürülebilir dokular üzerindeki rolünü tartışmaktadır. Yapay zeka teknolojilerinin büyük veri analitiği, çevresel duyarlılık, sürdürülebilirlik ve fonksiyonel peyzaj tasarımlarına katkıları ele alınmaktadır. Çalışma, yapay zekanın peyzaj mimarlığında yenilikçi ve sürdürülebilir çözümler sunma potansiyelini vurgulamaktadır.
Yeniden İşlevlendirmede Teknolojilerin Geliştirilmesi: Yapay Zeka Destekli Sistemler
Yeniden işlevlendirme, tarihi binaların sürdürülebilir kentsel gelişimi için önemli bir rol oynamaktadır. Bu yaklaşım, kültürel mirasın korunmasını, çevresel etkilerin azaltılmasını ve çağdaş ihtiyaçların karşılanmasını mümkün kılmaktadır. Bu çalışma, yapay zeka (AI), makine öğrenimi (ML) ve karar ağaçları gibi ileri teknolojilerin yeniden işlevlendirme sürecine nasıl entegre edilebileceğini incelemektedir. Bu teknolojilerin karar alma süreçlerini iyileştirme, tasarım çözümlerini geliştirme ve sürdürülebilir yönetimi destekleme konusundaki potansiyelleri vurgulanmaktadır. Çalışmanın temel amacı, yapay zekâ ve makine öğrenimi gibi teknolojilerin, tarihi binaların yeniden işlevlendirilmesinde sürecin iyileştirebileceğini ve kentsel gelişimde sürdürülebilirliği üzerine etkileri araştırmaktır. Bulgular, bu teknolojilerin mimarlık, koruma ve inşaat kavramlarında önemli dönüşümler yaratma potansiyeline sahip olduğunu ve miras ile yenilik arasında denge sağlamak için bilinçli ve etik bir şekilde uygulanması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Tür Dağılım Modellemesinde Makine Öğrenme Yöntemleri
Küresel ısınma sebebiyle oluşan iklim değişikliği, uzun süreli sonuçlarıyla insan hayatı için önem teşkil eden evrensel sorunlardandır. İklim değişikliğinin, türlerin dağılımlarında olumsuz etkiye sahip olacağı yapılan çalışmalarla öngörülmektedir. Bu çalışmalarda, türlerin bulunduğu alanları gösteren noktasal veriler ve alanların biyoiklim verileri ele alınarak iklim senaryolarına göre türlerin günümüz- gelecek potansiyel yayılış alanları farklı tür dağılım modelleri ile tespit edilmektedir. Küresel sorunlardan biri olan iklim değişikliğinin türlerin yayılışı üzerindeki etkilerini saptamak ve farklı senaryolarla olası yayılışı tahmin etmek için farklı modelleme araçları kullanılmaktadır. Türlerin mevcut ve gelecekteki potansiyel yayılış alanlarının modellemesinde sıkça kullanılan makine öğrenim tekniği yaygınlaşmış, günümüz için önemli çalışma alanlarından biri olmuştur. Makine öğrenme yöntemleri kullanılarak yapılan çalışmalar sonucunda türlerin gelecek kullanımlarının planlanabilmesi, biyolojik çeşitliliğin analiz edilebilmesi ve gerekli koruma tedbirlerinin alınması ön görülmektedir. Bu çalışma ile de tür dağılım modellemesinde sıkça kullanılan makine öğrenme yöntemleri irdelenmiştir.
Isparta Eğirdir Gölü Havzası Arazi Kullanımı/Arazi Örtüsü ve Değişimin Sentinel 2 Uydu görüntüleri ile belirlenmesi
Arazi kullanımı ve arazi örtüsü (AKAÖ) değişimi sürdürülebilir kalkınmayı ve çevre kalitesini önemli ölçüde etkileyen küresel bir çevre sorunudur. AKAÖ değişiminin analiz edilmesinde uzaktan algılama ve CBS aracılığıyla makine öğrenimi tekniklerini içeren bir süreç izlenmektedir. Bu çalışmanın amacı, biyolojik çeşitliliği, tarım potansiyeli, turistik değeri ve su kaynaklarıyla Türkiye coğrafyasında önemli bir ekosistem ve ekonomik kaynak olan Isparta Eğirdir Gölü havzasındaki AKAÖ değişiminin analiz edilmesidir. Analizi gerçekleştirmek üzere 10m mekânsal çözünürlüğe sahip 2015 -2023 yıllarına ait Sentinel 2A uydu görüntüleri kullanılmıştır. Çalışmada değişimin yönü ve büyüklüğünü tespit etmek amacıyla NDVI, NDWI ve NDBI analizleri ile kontrollü sınıflandırma yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak Türkiye’nin en büyük 2. tatlı su gölü olan Eğirdir Gölü göl yüzeyinin giderek azaldığı ve özellikle gölün Hoyran kısmında yaklaşık 50-60 m’ye yakın bir çekilmenin olduğu tespit edilmiştir.
Kent Ağaçlarının Kampüslerde Sağladığı Düzenleyici Ekosistem Hizmetlerinin İncelenmesi: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Örneği
Çalışmanın amacı, günümüzde çevre üzerindeki etkisinin giderek önem kazandığı üniversite kampüslerinde yer alan ağaç örtüsünün sağladığı düzenleyici ekosistem hizmetleri ile bunlara ilişkin parasal değerlerin Aydın Adnan Menderes Üniversitesi merkez kampüsü örneği üzerinden analiz edilerek geleceğe yönelik önerilerde bulunulmasıdır. Çalışmanın gerçekleştirilmesinde web tabanlı i-Tree Canopy uygulaması kullanılarak 7 arazi örtüsü tipi ve alansal dağılımları toplam rastgele 2160 nokta üzerinden değerlendirilmiştir. Sonuç olarak çalışma alanının %12,73’ünü oluşturan ağaç taç örtüsünün havadan toplam 771,52 kg gaz ve partikül kirletici uzaklaştırırken ($8.802), taç örtüsü tarafından yakalanan yıllık tahmini karbon miktarı 34,98 ton, taç örtüsünün depoladığı toplam karbon miktarı ise 878,44 ton olduğu hesaplanmıştır ($294.736). Tüm düzenleyici hizmetlerin sunduğu toplam tahmini ekonomik değer $303.537’dır. Ülkemizde gerçekleştirilen diğer çalışmalarla karşılaştırıldığında, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi merkez kampüsünde ağaç örtüsünün azlığı dikkat çekmektedir. Ancak ağaç örtüsünün arttırılmasına olanak sağlayacak büyük potansiyele de sahip olduğu göz örneğinde bulundurulduğunda hem kampüs içinde hem de tüm kent için düzenleyici ekosistem hizmetleri ve bunların getireceği ekonomik fayda bakımından da iyi bir potansiyele sahip olduğu ifade edilebilir.
ADÜ, arazi örtüsü, i-Tree Canopy, kampüs, taç örtüsü
Kentsel Tasarımda Yol Bitkilendirmesi: Adnan Menderes Bulvarı Örneği (Aydın)
Kentsel yol bitkilendirmesi açık yeşil alanların önemli bir parçasını oluşturmakta, estetik ve fonksiyonel olarak bir çok katkı sağlamaktadır. Kentiçi yollar, refüjler ve yaya yollarında etkin ve düzenli yapılan bitkilendirme faaliyetleri, kentsel açık yeşil sistemin oluşmasına katkı sağlamakta, kentsel ve kırsal alanları birbirine bağlamaktadır. Bu çalışma Aydın Kent merkezinde yoğun kullanım akslarından biri olan Adnan Menderes Bulvarı’nda gerçekleştirilmiştir. Çalışmada yolun tipolojisi ve özellikleri, bitkilerin konumları, türleri, adetleri, botanik özellikleri belirlenmiştir. Kullanılan bitkilerin estetik ve işlevsel fonksiyonları değerlendirilmiştir. Bulvarda yaşanan sorunlar üç başlık altında (yetişme alanı, uygun tür seçimi, bakım) toplanarak incelenmiştir. Çalışma alanında 10’u ağaç, 9’u çalı, 4’ü sarılıcı, 4’ü yerörtücü ve mevsimlik olmak üzere toplam 27 bitki türü tespit edilmiştir. Tasarım, uygulama ve bakım işlemlerinde eksiklikler olduğu gözlenmiş ve bulgular doğrultusunda Adnan Menderes Bulvarı için öneriler sunulmuştur.
Assessment & Monitoring of Agricultural Drought Indices Using Remote Sensing Techniques and their Inter-Comparison
Agricultural drought is nothing but the decline in the productivity of crops due to irregularities in the rainfall as well as decrease in the soil moisture, which in turn affects the economy of the nation. As the Indian agriculture is largely dependent on the Monsoon, a slight change in it affects the production as well as the crop yield drastically. The agricultural drought monitoring, assessment as well as management can be done more accurately with the help of geospatial techniques like Remote Sensing. In present study agriculture drought is estimated in vadodara district. The purpose of the study is to analyze the vegetation stress in the Vadodara district with the calculation of NDVI, NDWI, MNDWI, WRI, NDBI and NDSI indices values. The results of NDVI values shows agricultural fields more susceptible to drought. Similarly, decreasing trend was observed in NDWI index which is 22.12% to 19.3% from 2013 to 2018.The builtup index (NDBI) is increasing by 1.85% in last 5 years. The Water ratio index is also showing decreasing trend in study area by 22.35% to 14.29%. The intercomparisions of NDVI and all other indices with rainfall data provides very useful information for agricultural drought monitoring and early warning system for the farmers. The findings of this research will be of interest to local agriculture authorities, like plantation and meteorology departments to understand drier areas in the state to evaluate water deficits severity and cloud seeding points during drought.
Tallavajhala Maruthi Venkata Suryanarayana
Dry and Wet Period Analysis using Meteorological Drought Indices in Sabarkantha district Gujarat, India
Drought assessment is very important to manage water resources in lean period. In the present study, identification of drought years and extent of deficit of annual rainfall is accomplished by use of three meteorological based drought indices like the Standardized Precipitation Evapotranspiration index (SPEI), China-Z index (CZI) and Modified China-Z index (MCZI) on 1, 3, 6, 9 and 12 month (short term and long term) timescales using monthly precipitation and temperature data from 1901 to 2002 at Sabarkantha to specify the drought conditions in present study area. The analysis of multiple time steps in drought indices make it harder to decide the best time step to show the drought conditions. The months of January, March, November and December have been identified 76, 79, 77 and 80 times as drought months respectively in the 20th century, indicating that these months must be provided with assured Irrigation. It is observed that 1904, 1911, 1915, 1923, 1974, 1987 and 2002 affected by severe drought condition in SPEI-12. The China Z Index and Modified China Z index shows that’s 1904, 1911, 1915, 1918, 1923, 1948, 1951, 1965, 1968, 1969, 1972, 1974, 1985, 1987, 1991, 1995 and 2002 affected by extreme drought. The study also reveals that only 1% year obtain as extreme wet conditions. From result it shows that 23% years are categorised into moderate to extreme drought years, which includes 15% Moderate dry, 8% severe dry years.
Standardized precipitation evapotranspiration Index
Göller Yöresi İllerinin Biyoiklimsel Konfor Yapısının Belirlenmesi ve Termal Algılama Haritalarının Oluşturulması
Bu çalışmada; göller yöresini içene alan Afyonkarahisar, Antalya, Burdur, Denizli, Isparta ve Konya illerinin biyoiklimsel yapısı belirlenmiş ve termal algılama haritaları oluşturulmuştur. Çalışma alanın iklim konforunu belirlemek için 16 meteoroloji istasyonun iklim verileri kullanılmıştır. Biyoiklimsel konforu hesaplamada, enerji dengesi modeline dayanan Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (FES) indeksi kullanılmıştır ve değerlerinin hesaplanmasında RayMan Pro yazılımından yararlanılmıştır. Hesaplanan noktasal FES değerleri coğrafi bilgi sistemleri yazılımlarından biri olan ArcMap 10.8’de ters mesafe ağırlıklı enterpolasyon tekniği (IDW) kullanılarak haritalandırılmıştır. En konforlu aylar ve bölgeler FES değerleri sınıflandırmasına göre belirlenmiştir. Mayıs, ekim ve haziran ayları sırasıyla konforun en çok olduğu aylardır.
Telif Hakkı (c) 2022 Sekizgen Academy https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Peyzaj Mimarlığında Kullanılan Otomatik Sulama Sistemlerinin Aydın Kenti Nevzat Biçer Parkı Örneğinde İncelenmesi
: Küresel ısınma, hızlı nüfus artışı, hatalı sulama yöntemleri gibi etkenler nedeniyle su kaynaklarının hızla azalmasının önüne geçilebilmesine yönelik yapılan çalışmalar, peyzaj mimarlığı disiplininde en az su kullanımıyla en iyi sulama ilkesine yönelik projelerin geliştirilmesini amaçlamıştır. Bu bağlamda Aydın ili Cumhuriyet Mahallesi’ndeki Nevzat Biçer Parkı’nın sulama sistemi, söz konusu ilke doğrultusunda incelenerek elde edilen bulgular, bu çalışmanın konusunu oluşturmuştur. Çalışmada iklim, parkta kullanılan toprak, peyzaj elemanları, bitkilerin su isteği gibi konular incelenmiş ve sistemdeki aksaklıklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucu alandaki peyzaj ögeleri ile iklim şartları arasındaki uyumsuzluk, tasarım ve planlama hataları, hatalı sulama tekniği, yetersiz sulama sistemi gibi sorunlar için çözüm önerileri sunulmuştur.
Eko-kentleşme İlkeleri Kapsamında ‘‘LEED, BREEAM ve YeS-TR’’ Değerlendirme Araçlarının Karşılaştırılması
Kentlerdeki refah ve iş imkânlarının artışı tüm dünyada kırdan kente göç hareketine neden olmuştur. Yaşanılan göçler doğrultusunda kentler %170’lik bir büyüme oranına erişmiştir ve kentlerde sürdürülebilirlik kavramının zorunluluğunun kabul edilmesine neden olmuştur. Kentlerdeki sürdürülebilirliğin belirli düzen içerisinde olması, belgelenmesi, zaman içerisindeki değişimlerinin gözlenmesi ve teşviki açısından kentsel sürdürülebilirlik araçları geliştirilmiştir. Bu çalışma kapsamında dünyada en çok kabul gören sürdürülebilirlik değerlendirme araçları olan LEED Cities and Communities, BREEAM Communities ve ülkemizde geliştirilen YeS-TR’nin kentsel sürdürülebilirlik standartları kapsamında kıyaslamasını yaparak üstün ve zayıf yönlerini değerlendirilmiştir.
Kentsel Yerleşim Alanları için Yeni Bir Açık Alan Anlayışı: Yaya Durağı (Parklet)
Kent planlarında önemli bir yer edinmiş olan açık alanlar, birçok çalışmada farklı yönleri ile ele alınmıştır. Açık alanların kentsel yerleşimlerde kütle-boşluk dengesini sağlaması bakımından belirli büyüklükler ve mesafelerle planlanması gerekmektedir. Özellikle yoğun yerleşim bölgelerinde yer alan açık alanlar; hava koridoru oluşturma, temiz hava sağlama, rekreasyonel ihtiyaçları giderme, stresi azaltma gibi çeşitli işlevlere sahiptir. Ancak nüfus artışı ile birlikte yapılaşmanın artması sonucu, açık alanlar üzerinde oluşan baskı gün geçtikçe artmakta, bazen bir kısmı bazen tamamı yapılaşmaya açılabilmektedir. Bu çalışmada özellikle yoğun yerleşim bölgelerinde azalan kentsel açık alanlara bir alternatif olarak gelişen “yaya durağı (parklet)” kavramı araştırılmış, uluslararası ölçekte yeri ve önemi üzerine durulmuştur. Parklet uygulamalarının hangi durumlarda gerçekleştirilebileceği irdelenerek, araştırma alanı olan Tekirdağ ili Süleymanpaşa ilçesi merkez yerleşim bölgesindeki potansiyel parklet alanları ortaya konulmuştur. Potansiyel alanlardan kullanım farklılığı olan iki adedine, öneri parklet kullanımı getirilmiştir. Bu çalışma ile yoğun kentsel yerleşim alanları için alternatif açık alanların oluşturulabileceği, başka çalışmalara örnek niteliğinde olup geliştirilerek ülkemizde de parklet kavramının kendine yer edineceği düşünülmektedir.
Açık alan, parklet, yaya durağı, Tekirdağ
Garp Modeline göre Kocakarı Armudunun (Crataegus microphylla C. Koch) Günümüz ve Gelecekteki Potansiyel Yayılışının Tahmini
Makine öğrenme tekniği kullanılarak türlerin güncel ve gelecekteki yayılış alanlarını modellemek günümüzde bitkilerin yayılış alanlarının iklim değişikliğinden ne derecede etkileneceğini ortaya koymak açısından önemli çalışmalardan biri haline gelmiştir. Türlerin var olduğu alanları ifade eden noktasal veriler ve bu alanlara ait biyoiklim verileri kullanılarak oluşturulmuş katmanlar sayesinde farklı iklim senaryolarına göre türlerin günümüz ve gelecekteki potansiyel yayılış alanları GARP programı ile belirlenebilmektedir. Bu kapsamda gerçekleştirilen makale çalışmasında Rosaceae (Gülgiller) Familyasından Crataegus microphylla C. Koch türünün yayılış alanının iklim değişiminden nasıl etkileneceğini belirlemek için 6. IPCC raporu temel alınarak oluşturulmuş ve CMIP6 modellerinden olan MIROC-ES2L kullanılarak türün SSP1 2.6, SSP2 4.5, SSP3 7.0 ve SSP5 8.5’e senaryolarına göre 2041-2060 ve 2081-2100 periyodlarına ait potansiyel yayılış alanı modellenmiş, türe ait üretilen günümüz ve gelecekteki yayılış alanı arasındaki alansal ve konumsal farklar değişim analizi ile ortaya konulmuştur. Rosaceae familyasına ait bu türün günümüz potansiyel yayılış alanı ile gelecekte iklim değişikliğinden nasıl etkileneceğinin belirlendiği bu çalışmada C. microphylla’nın SSP2 4.5 senaryosunun iki periyodunda da yayılış alanında azalma olacağı tahmin edilmiştir.
Antalya Kentinde İşitsel Peyzajın Kullanıcılar Üzerine Etkisi
Bu çalışma ile Antalya kenti içerisinde bulunan ve yoğun kullanıma sahip rekreasyonel alanlar gözlemlenerek, işitsel peyzajın kullanıcılar üzerindeki etkileri ortaya konmuştur. Bu amaçla; Antalya geneline yönelik anket çalışması, Antalya kent merkezinde bulunan 4 rekreatif alanda (Cumhuriyet Meydanı, Konyaaltı sahil yolu, Kaleiçi Yat Limanı, Karaalioğlu Parkı) ses basınç seviyesi ölçümleri ve ses yürüyüşleri yapılıştır. Anket çalışması 394 kişiyle tamamlanmıştır. Seçilen 4 alanda ölçümler yapılmış ve alanların ses basınç seviyelerinin 61-70 dB. arasında değiştiği görülmüştür. Konyaaltı sahil yolunun en gürültülü, Karaalioğlu Parkı’nın ise en sessiz alan olduğu görülmüştür. Ses seviyesinin yüksek ölçüldüğü alanlarda en önemli etkenin trafik sesi olduğu ortaya çıkmıştır. Kullanıcıların görsel beklentilerinin yanında işitsel beklentilerinin de göz önünde bulundurularak yapılacak planlama ve tasarım çalışmalarına ihtiyaç duyulduğu sonucuna ulaşılmıştır.
İklim Değişikliği ve Paris Anlaşması: Türkiye Örneğinde Bir Değerlendirme
İnsan faaliyetlerinin doğada yarattığı olumsuz etkilerin bir sonucu olarak atmosfere salınan sera gazları da artmıştır. Bu artış nedeniyle oluşan küresel ısınma, günümüzdeki en büyük çevresel sorunlardan biri olan iklim değişikliği olarak nitelendirilmekte ve etkisini giderek hissettirmektedir. Hissedilen etkilerin yönü küresel çapta ve olumsuz yönde seyretmektedir. İklim değişikliğinin etkisini azaltmak için uluslararası birçok görüşme ve çalışmalar yapılmaktadır. Fakat somut bir sonuç elde edilememektedir. İklim değişikliğinin etkilerinin azaltılması konusunda istenilen sonuca ulaşılamaması ülkelerin yeteri kadar çaba göstermemesi ve gelişmiş ülkelerin fazla enerji kullanımını azaltma girişiminde bulunmaması olarak gösterilebilir. Uluslararası platformda iklim değişikliği konusunda çok sayıda ülke tarafından kabul görmüş Paris Anlaşması, sera gazlarının emilimi, küresel ısınma ve iklim değişikliğini konularını ele alan ilk anlaşmadır. Bu çalışmadaanlaşmaya taraf olarak sera gazı emisyonlarını 2030 yılına kadar azaltacağını beyan eden ülkemizin durumunu ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 26. Taraflar Konferansı (COP26) konusunda ekolojik perspektifte değerlendirmeler yaparak literatüre ait bilgilere yer verilmiştir.
Key words: Climate change, Paris Agreement, Turkey, COP26
Telif Hakkı (c) 2021 Sekizgen Academy https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Ekolojik Temelli Turizm Olanakları: Perşembe-Fatsa Kıyı Kesimi Örneğinde Bir İnceleme
Günümüzde kent insanı, boş zamanının elverdiği ölçüde uzun tatillerini farklı mekanlarda geçirmek istemekte ve bu da turistik mekanların turizm türlerinin çeşitlenmesini sağlamaktadır. Bu sebeple ortaya çıkan alternatif turizm arayışları sadece turizm türleri bağlamında değil, ziyaret edilecek yerin sahip olduğu doğal ve kültürel özellikler bağlamında da çeşitlenmektedir. Alternatif turizm arayışlarının bir sonucu olarak ortaya çıkan ekolojik temelli turizm doğal ve kültürel değerlere göre şekillenen ve bu değerlerin sürdürebilirliğine olanak tanıyan turizm anlayışının geliştirilmesine olanak tanımaktır. Bu çalışmada Ordu Perşembe-Fatsa kıyı kesimi örneğinde ekolojik temelli turizm olanakları ele alınmış ve çalışma alanın sahip olduğu doğal ve kültürel peyzaj değerleri incelenmiştir. Yerinde gözlem ve inceleme yöntemi ile gerçekleştirilen çalışmada alanın sahip olduğu ekolojik turizm potansiyeli değerlendirilmiştir.
Uzaktan Algılama Yöntemleri Uygulanarak Namak Gölü'nün Su Yüzeyindeki Değişimin Su İndeksleri (AWEI, MNDWI, NDWI VE WRI) Aracılığıyla Belirlenmesi
Namak Gölü, İran’da bulunan Urmiye Gölü, Hazar Denizi ve diğer su kütlelerini oluşturan Paratetis denizinin bir kalıntısıdır. Göl, küçük bir tuz gölü olmanın yanı sıra deniz seviyesinden 790 metre yükseklikte yer almakta ve Kum (Qom) nehri tarafından beslenmektedir. Bununla birlikte, son yıllarda kuraklığın etkisiyle, azalan yüzey suyu ve artan tuzluluk oranı gölün kurumaya yüz tutmasına neden olmuştur. Bu çalışmada, 2001-2021 yılları arasında -belirlenen onar yıllık üç dönemde- Namak Gölü'nün mekânsal-zamansal değişimleri; Landsat 5-TM, Landsat 7-ETM+ ve Landsat 8-OLI görüntüleri kullanılarak hesaplanmıştır. Çalışmada, yüzey suyunun belirlenmesini sağlayan Normalleştirilmiş Fark Su İndeksi (NDWI), Modifiye Edilmiş Fark Su İndeksi (MNDWI), Su Oranı İndeksi (WRI) ve Landsat verilerinden yüzey suyunun çıkarılmasına imkân veren Otomatik Su Çıkarma İndeksi (AWEI) incelenmiştir. Sonuç olarak, 20 yıllık dönemde meydana gelen su yüzeyindeki değişiklikler alansal olarak (km²) karşılaştırılmış ve doğruluk oranı görece yüksek olan NDWI indeksinin, diğer indekslere göre yüzey suyunun belirlenmesinde daha faydalı bir yöntem olarak kullanılabileceği belirlenmiştir.
AWEI, Landsat, MNDWI, Namak Gölü, NDWI, su indeksi, su yüzeyi, WRI
Haliç Kıyı Bandı İçin Peyzaj Matrisi Önerisi
Küresel ölçekte peyzajlar ve ekosistemler üzerine kentleşmenin etkisi giderek artmaktadır. Kentsel peyzajın nasıl biçimlendirildiği, bir başka deyişle tasarımı, kentsel sürdürülebilirlik temelinde en temel insan aktivitesidir. Türkiye’de peyzaj, tasarım pratiğinde, yalnızca görsel kaygıların güdüsünde biçimlenmiş, biçimsel düzeyde sürdürülebilir/ekolojik/doğal niteliklere sahip, mülkiyete dayalı mevzuat ile sınırlandırılmış, insan istek ve davranış biçimlerini yansıtmakta zorluk çeken ve parçacıl yaklaşımlarla ele alınmış bir karakter sergilemektedir. Bu çalışmanın amacı; yapılı çevrenin tarihi süreçte farklı katmanlar halinde ortaya koyduğu mevcut kentsel doku içerisinde, bir açık alan işleyişi modeli olarak peyzaj matrisinin İstanbul (Haliç) bölgesi örneğinde geliştirilmesidir. Çalışmada sunulan matris, farklı tarihi dönemlere ait kentsel katmanların oluşturduğu ve İstanbul’un kültürel kimlik değerlerinden biri olan Haliç’te yer alan çalışma alanına ait fiziksel ve sosyal ilişkilerin yanı sıra kent ekolojisi temelinde bir kurgu ortaya koymaktadır. Kıyı ve art-alan ilişkisinin açık alan sistemi üzerinden kurgulanmasının, hem kıyıya doğru kentsel dokunun çözünmesine katkıda bulunduğu hem de kıyının karakterini güçlendirdiği düşünülmektedir.
İklim Değişikliğinin Türkiye’deki Asli Orman Ağaç Türleri Üzerine Etkileri
Küresel ısınma ve iklim değişikliği dünyanın geleceğini tehdit etmektedir. Başta karbondioksit olmak üzere atmosfere salınan sera gazlarının miktarındaki artışı ve yağış farklılıklarını ifade eden iklim değişikliğinin etkileri, artık en yüksek zirvelerden okyanus derinliklerine, okyanusların derinliklerinden okyanusların derinliklerine, kutuplardan ekvaora kadar tüm dünyada hissedilmektedir. İklim değişikliği ormanlar üzerinde olumsuz etkiler yaratırken, doğal karbon döngüsünde de tahribatlara neden olmaktadır. Ekonomiye doğrudan katkı sağlayan birincil orman ağaçları ve orman alanları, insanlar ve ekosistemin bir parçası olan diğer canlılar için de hayati öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, küresel iklim değişikliğinin başlıca orman ağaç türleri üzerindeki etkisini, geleceğin ve günümüzün iklim değişikliği modelleri aracılığıyla araştırmak ve ne tür etki, sorun ve sonuçların ortaya çıktığını değerlendirmektir. Sonuç olarak, ana ağaç türlerinin çoğunun iklim değişikliğine uyum sağlayamayacağı, türlerin yayılış alanlarının azalacağı ve hatta birçoğunun yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacağı görülmektedir.